 Tawhito Ko te rekoata tawhito rawa o te tuuru wīra i Haina, i kitea e nga tohunga whaipara tangata he tauira tuuru wira i runga i te sarcophagus i te takiwa o te 1600 BC. Ko te rekoata tuatahi rawa atu i Uropi ko te wira wira i te Waenganui (me peia e etahi atu, kia tata atu ki nga tuuru wīra nēhi o nāianei) I roto i te hitori o nga tuuru wīra e mohiotia ana e te ao, ko te rekoata tuatahi ko te whakairo o te tuuru wira i runga i te sarcophagus i te Tonga me te Tai Tokerau Dynasties (Yuan 525) ko te mea o mua o nga tuuru wira hou. (Whakaahua maui o raro) I te rau tau 1600 AD, i te wa o te Renaissance, ka mate a Kingi Piripi II o Spain i te whiu, ka eke ki runga i te tuuru wīra rakau.
 Nga wa hou I te takiwa o te rau tau 1800, ka puta nga tuuru wīra me te hoahoa hou. E rua nga wira rakau nui o mua me tetahi wira iti kei muri, me te tuuru me nga ringaringa kei waenganui. Te ahunga whakamua na te pakanga I te Pakanga Tangata o Amerika, ka puta nga tuuru wīra maramara me nga wira whakarewa. I muri a‘e i te Tama‘i Rahi Matamua, e 50 kilo to te parahiraa huira i faaohipahia e te feia tao‘a e tei pepe i Marite. I hangaia e te United Kingdom tetahi tuuru wira toru-wiri-a-ringa, katahi ka taapirihia he taraiwa hiko. Te kopa i te tuuru wīra I te tau 1932 AD, he tangata parapara, ko Hebert Everest te ingoa me tana hoa a Harry Jennings (Henry J) i hanga te tuuru wīra takai hou tuatahi me te whakatu i te kamupene E&J. I taua wa, ko te anga tuuru wīra E&J he paipa whakarewa rererangi me nga tuuru koaka.
 Te whawhai ki nga hākinakina I te wahanga whakamutunga o te Pakanga Tuarua o te Ao, i timata te United States ki te toha i te maha o nga tuuru wīra E&J i hangaia ki te rino chrome 18-inihi ki te hunga taotu. Mena karekau he tuuru wīra te rahi o te ahua, me rere ke te tangata ki te tangata. I muri i te Pakanga Tuarua o te Ao, ka timata a Ta Ludwig Guttmann (SL Guttmann) o Ingarangi ki te whakamahi i nga hakinakina tuuru wīra hei taputapu whakaora, a, he pai nga hua i puta i tana hohipera. Na te mea i whakaaweahia e ia, i whakarite ia i te [British Disabled Veterans Games] i te tau 1948. I noho hei whakataetae mo te ao i te tau 1952.
|
 Te whakataetae hakinakina I te tau 1960, i tu nga keemu hauā tuatahi me nga Olympics ki Roma, i taua wahi ano. I te whakataetae Olympics o Tokyo i te tau 1964, ka puta te kupu 'Handicapped Olympics' mo te wa tuatahi. I te tau 1975, ko Bob Hall te tangata tuatahi ki te whakaoti marathon i runga i te tuuru wīra. I runga i nga hiahia o te whakataetae, kua whanake te hoahoa o nga tuuru wīra ki te whakanui i te mahi, te whakamarie, te mauroa me te ahua hauhautanga.
|
|
|
